Martelaren van Roermond

Dankwoord mgr. F. Wiertz bij de presentatie van het boek ‘De martelaren van Roermond’, Vrijdag 27 maart 2009

Op de eerste plaats natuurlijk een hartelijk woord van dank voor dit boek. Het ziet er heel mooi uit, met prachtige illustraties. Dank aan de auteur Ben Hartmann en aan Harrie Kretzers voor het vertaalwerk. Ik ben heel blij dat u dit werk heeft opgepakt en daarmee de ‘martelaren van Roermond’ aan de vergetelheid heeft ontrukt.

Want ik denk dat we wel mogen stellen dat dit deel van onze Nederlandse geschiedenis in een vergeten hoek terecht is gekomen. De martelaren van Gorcum zijn een begrip, maar wie kent nou de martelaren van Roermond? Ik denk dat zelfs veel Roermondenaren niet eens meer weten welke gruweldaden zich ooit een paar honderd meter hier vandaan hebben afgespeeld. Daarom is het goed dat er nu een nieuw boek is, waarin we dit kunnen nalezen.

Niet alleen omdat het interessant is om de geschiedenis van je eigen stad of streek te kennen. Maar ook omdat we wellicht uit het verleden kunnen leren. In dat verband wil ik u vanmiddag graag twee zaken in overweging meegeven.

Nederland beroemt zich er graag op dat het een tolerant land is en dat wij onze (godsdienst)vrijheid en zelfstandigheid in de 16e en 17e bevochten hebben op de Spanjaarden. Daarbij wordt maar al te vaak vergeten dat ook gruweldaden door soldaten uit de Nederlanden zelf - zoals de moord op de martelaren van Roermond - onderdeel uitmaken van die geschiedenis. En dat de vrijheid van godsdienst een eenzijdige vrijheid was.

De 13 slachtoffers vielen in 1572 niet tijdens reguliere oorlogshandelingen - voor zover die al ooit te rechtvaardigen zijn. Maar de 12 kartuizers en de secretaris van de toenmalige bisschop werden het slachtoffer van een fanatieke afkeer van alles wat met de vijand (de Katholieke Kerk) werd geïdentificeerd. Het was een combinatie van roofmoord en blinde haat tegen mensen met een andere religieuze overtuiging. De veelgeroemde Nederlandse tolerantie en onafhankelijkheid zijn gekocht met het bloed van onschuldige slachtoffers.

In onze tijd staan soms ook groepen met verschillende culturele en religieuze achtergronden tegenover elkaar. Links en rechts zijn in de samenleving spanningen voelbaar. En sommige politieke stromingen zien er geen been in om die spanningen nog wat op te voeren. Laten we hopen en bidden dat we met z’n allen wel iets van de geschiedenis geleerd hebben en dat we het nooit meer tot dergelijke gewelddadigheden laten komen. In dat opzicht is het verhaal van de martelaren van Roermond een aanklacht tegen iedere vorm van religieus geweld, van welke zijde ook.

Een tweede gedachte die ik graag wil meegeven, is dat ik me heel goed realiseer dat Kerk en geloof in het leven van veel mensen niet zo’n belangrijke rol meer spelen. Dat heeft allerlei oorzaken, waar we het vandaag niet over hoeven te hebben.

Maar ik hoop wel dat dit boek en de tentoonstelling die we straks gaan bekijken, mensen laat beseffen dat onze geschiedenis doordrenkt is van geloof. En dat onze samenleving niet gegroeid zou zijn tot wat ze nu is, zónder de inzet van diepgelovige mensen, die omwille van hun vertrouwen in Christus álles opzij gezet hebben. En daarbij hebben ze ongetwijfeld fouten gemaakt. Maar ook veel goed gedaan.

En u hoeft niet bang te zijn, ik ga vandaag niet preken. Iedereen moet in zijn leven de keuzes maken, die hij denkt te moeten maken. Maar soms heb ik wel eens het idee dat er wat al te makkelijk wordt omgesprongen met het gedachtegoed, waarvoor andere mensen hun leven hebben gegeven. In figuurlijke zin, door hun leven in dienst van de Kerk te stellen, zoals we straks ook op de tentoonstelling zullen zien. En letterlijk hun leven hebben gegeven, zoals op 23 juli 1572 de martelaren van Roermond. Ik hoop dat het boek en de expositie eraan bijdragen om dat besef levend te houden.

Nogmaals dank voor dit mooie boek. En ook alvast heel veel dank aan alle mensen die zich ingezet hebben om de expositie ‘Het Geheim van de Stilte’ te realiseren.

Dank voor uw aandacht.

Martelaren van Roermond

Velen hebben wel eens gehoord van de Martelaren van Gorcum,
die in de tijd van de godsdienststrijd om hun geloof de dood vonden.

Minder bekend zijn de martelaren van Roermond.
Komend weekeinde wordt in Roermond de grote tentoonstelling geopend
in de kruisgang van het voormalige klooster van de kartuizers,
‘Het geheim van de stilte’.

Meer dan 500 jaar was in Roermond
een klooster van de allerstrengste soort monniken, kartuizers,
die elk apart leven in huisjes, verbonden door een kloostergang.

In 1572 werd de helft van dit klooster uitgemoord.
Twaalf kartuizers en de secretaris van de bisschop,
die toevlucht had gezocht in het klooster voor de aanstormende soldaten,
vonden er de dood.
In vele kloosters en plekken in Europa is deze moord vastgehouden in schilderijen,
waarvan er te zien zijn op de tentoonstelling
in de huidige bisdomgebouwen aan de Roermondse Swalmerstraat.

Bij de opening van de tentoonstelling wordt een boek van Ben Hartmann gepresenteerd
over deze martelaren van Roermond.
Een aanklacht tegen ieder religieus geweld.
En een getuigenis met het bloed van dertien mannen
die hun leven daarvoor over hadden en in geloof de dood tegemoet gingen.

+ Frans Wiertz, bisschop van Roermond

uit: Keerpunt, o.a. in: De Zuid-Limburger, woensdag 25 maart 2009